Worstelen met kansen luchtdicht bouwen

Worstelen met kansen luchtdicht bouwen

Bouwmaterialenhandelaren hebben een stevige omzetkans in het vooruitzicht. Met de oplopende belangstelling voor duurzaamheid groeit de aandacht voor luchtdicht bouwen bijna automatisch mee. Bouwmaterialenlocaties dienen daarbij echter ook te beseffen dat die groeikansen niet spontaan ontstaan. Luchtdicht bouwen staat in het middelpunt van de belangstelling, terwijl het bijbehorende assortiment veel aandacht vergt.

Of de term Luchtdicht Bouwen uit de lucht is komen vallen, daar is niet iedereen het over eens. Of je kunt spreken van een hype is ook maar de vraag. In ieder geval wijzen veel signalen erop (zie ook apart kader) dat deze materie snel verder populair raakt. Lang verhaal kort, luchtdicht bouwen is het dichten van alle ongewenste kieren en naden in een woning of gebouw om de ongecontroleerde luchtstromen (in- en exfiltratie) te voorkomen. Als lucht ongewenst van buiten naar binnen stroomt hebben we het over infiltratie. En wanneer lucht ongewenst van binnen naar buiten gaat spreken we over exfiltratie.

Geen bevlieging

Martijn Bakker is adviseur Duurzaam Luchtdicht Bouwen bij Den Braven/Bostik. Hij kent de ins and outs van deze materie als zijn eigen broekzak. En nee, zegt hij, wat hem betreft is er zeker geen sprake van een acute bevlieging. De grotere aannemingsmaatschappijen die landelijk opereren, hakken al veel langer met dit bijltje. De klimaatconferentie in Parijs van 2015, waarbij er afspraken werden gemaakt over CO2-uitstoot, maar ook de huidige gasdiscussie in Groningen, heeft de bouwwereld nog eens extra bewust gemaakt van de te nemen energiemaatregelen.

Even een tussenstapje. Wel een belangrijke: de luchtdoorlatendheid (aangeduid met qv;10) kent drie verschillende klassen. Klasse 1 wordt als basisklasse aangeduid en moet als ondergrens worden beschouwd. Deze klasse voldoet aan het Bouwbesluit, en heeft verder geen bijzondere eisen. Klasse 2 wordt als goed aangeduid en dient als standaard (ondergrens) voor woongebouwen en woningen. Deze klasse voldoet aan de eisen voor energiezuinig bouwen en wordt gezien als de gewenste huidige standaard. Klasse 2 voldoet in de huidige bouwpraktijk voor nieuwbouwwoningen. Klasse 3 (Uitstekend) is de ondergrens voor het Passiefhuisconcept en voor energieneutraal bouwen. Om deze klasse te behalen zijn extra eisen nodig.

BENG, NOM etcetera

Daarnaast krijgen de termen BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw), NOM (Nul Op de Meter woningen), Van Gas Los en ZEN (Zeer Energiezuinige Nieuwbouw) steeds meer bekendheid. Deze normen zijn instrumenten om maximaal tegemoet te komen aan klimaatdoelstellingen en duurzaamheidseisen. Strikt genomen vallen ze nu nog niet volledig af te dwingen, maar het is zeker raadzaam om nu al naar de mogelijkheden te kijken om toekomstige concepten aan te passen.

Martijn Bakker: “Grotere aannemers zijn veelal bewust van de eisen die bij Klasse 3 spelen, met name omdat hun opdrachtgevers die plicht op tafel leggen. Dan moet je denken aan woningbouwverenigingen of projectontwikkelaars. Die grotere aannemers kunnen wat betreft luchtdicht bouwen eigenlijk nog onvoldoende slagen bij de traditionele bouwmaterialenhandel of ijzerwarenvakhandel. Er bestaan landelijke partners, die veel feeling hebben met luchtdicht bouwen, zoals PontMeyer, BPG/4-Plus Bouwmaterialen en Burghouwt. Generiek valt echter zeker vol te houden dat de traditionele bouwmaterialenhandel een kans laat liggen.”

Kip-ei-probleem

Het is een beetje het kip-en-ei-probleem. Grotere aannemers halen hun materialen bij gespecialiseerde grossiers. Kleinere aannemers en zzp’ers die nog amper in de weer zijn met luchtdicht bouwen tonen nog beperkt productbelangstelling. De bouwmaterialenhandel zal dus niet de noodzaak voelen om daarop in te spelen. “Bovendien: je bent er ook niet door een assortiment in het schap te leggen. Dit is typisch een aanbod dat aanvullende toelichting vergt. Communicatie in het schap is minder effectief. Je moet de juiste volgorde aanhouden. Eerst zul je de gebruikers, dus aannemers of klusbedrijven, moeten informeren, daarna moet de vraag op gang komen.”

Martijn Bakker wordt niet zelden door bouwmaterialen als deskundige meegenomen naar de bouwende klanten, vaak tot op de bouwplaats. Dan is het eigenlijk appeltje, eitje. Als klanten de kansen van luchtdicht bouwen begrijpen, dan is vraag ernaar min of meer de logische cosequentie. “Het is ook geen rocket-science. Met een schap van een meter of anderhalve meter kom je al een heel eind. De producten die binnen deze meter vallen, zoals flexibel en isolerend polyurethaanschuim of luchtdichte tape, kunnen absoluut rekenen op toenemende afzet. Daarmee bestaat er niet alleen groeiende omzet-, maar ook prima rendementskansen.”

Zendingswerk

Sales Manager Gert-Jan Beukers van tremco illbruck zit min of meer op hetzelfde spoor. Een jaar of zeven geleden moest je nog menig aannemer gaan uitleggen wat de voordelen zijn van luchtdicht bouwen. Het was min of meer ‘zendingswerk’, terwijl de belangstelling voor het productaanbod afgelopen vier jaar enorm is toegenomen. “De woningen van voor de crisis voldoen eigenlijk nauwelijks aan de huidig geldende normen. Weliswaar valt dat te compenseren door andere maatregelen, zoals zonnecollectoren bijvoorbeeld, maar het aantal huizen dat volgens de actuele duurzaamheidseisen wordt gebouwd, is enorm gestegen.”

Op zich is dat geen slecht signaal. Als er meer eisen komen ten aanzien van duurzaam bouwen, dan ligt daar ook een uitdaging voor de bouwmaterialenhandel. Toch?

Top of mind

Op zich wel, reageert Gert-Jan Beukers, maar die aanname kent ook zijn nuances. “Voor ons is het de uitdaging om luchtdicht bouwen meer top of mind te maken. In de markt valt te constateren dat verschillende formules daar mee bezig zijn, maar voor een deel is dat ook een stuk greenwashing: vooral de indruk wekken dat de organisatie duurzaam bezig is, terwijl het ontbreekt aan kennisoverdracht.”

Want op dat vlak bestaat de belangrijkste opdracht, benadrukt Gert-Jan Beukers. Kennis en opleiding is nu absoluut key. Buitendienstmedewerkers van tremco illbruck brengen niet zelden duobezoeken aan klanten van bouwmaterialenvestigingen om voorlichting te geven over luchtdicht bouwen. “Dat gaat inderdaad zo ver dat we bezoek brengen aan de bouwplek voor een tussencontrole. Het is een belangrijke stap om betrokkenen te laten zien welke praktische voordelen luchtdicht bouwen oplevert. Daarbij geldt ook dat de verwerking van de materialen, zoals gemodificeerd foam of luchtdichte tapes, niet drastisch afwijkt van de traditionele producten. De toepassing is niet wereldschokkend anders.”

Geen hype

Rob van Baars, commercieel manager van groothandel Burghouwt, zou luchtdicht bouwen geen hype willen noemen. De aandacht ervoor is dat stadium inmiddels ontgroeid, meent hij. Nieuwe bouwnormen en -regelgeving laten steeds nadrukkelijker hun indruk gelden, hetgeen zeker bij de grotere aannemers als ontwikkeling wordt meegenomen. “Grotere, landelijke aannemers die via woningbouwverenigingen of projectontwikkelaars bijvoorbeeld geconfronteerd worden met nieuwe regelgeving hebben al langere tijd bekendheid opgebouwd met luchtdicht bouwen. Het volgende bouwniveau van kleinere aannemers en zzp’ers is hier minder uitputtend mee bezig. Ook de groothandel heeft daarin een rol te vervullen. Onder andere middels lezingen en voorlichting, maar ook met bouwbezoek in samenwerking met industriepartners, willen we bouwers graag op de hoogte brengen van ontwikkelingen.”

De klassieke rol van groothandel, waarin logistiek en beschikbaarheid van assortiment de nadruk had, is daarmee aangevuld met pro actieve meerwaarde van begeleiding en informatievoorziening. “Vroeger keken bouwers vreemd op als we hen vroegen of we mochten meekijken naar bouwtekeningen. Nu is dat steeds meer gebruikelijk. Sterker nog, die rol van de groothandel wordt zelfs op prijs gesteld. Ook een onderwerp als luchtdicht bouwen wordt daarin meegenomen.”

Burghouwt kent in zijn negen vestigingen behalve traditionele schapopstellingen tevens themapresentaties, die onderwerpen centraal stellen als brandveiligheid en ketenintegratie. Productopstellingen die met zulke thema’s te maken hebben, staan niet structureel op één locatie, maar rouleren langs de vestigingen. Zo komen locatiebezoekers telkens weer met nieuwe thema’s in aanraking. Ook luchtdicht bouwen kent zo’n themapresentatie, waarbij de invulling ervan tot stand komt in overleg met de industrie en tevens is gebaseerd op eigen creativiteit, reageert Rob van Baars.

Verantwoording

Dit verhaal is niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Of je de opkomst van luchtdicht bouwen een hype moet noemen, valt te betwijfelen. Zo maakten we op uit de branche. Immers: veel fabrikanten zijn hier ondertussen al flink wat jaren mee bezig. Tekenend is in ieder geval dat verschillende industriepartners geen behoefte hadden om medewerking te verlenen, te meer omdat ze zich nog ondeskundig genoeg achten in deze snelgroeiende markt. Hetzelfde signaal kwamen we ook tegen bij twee groothandels, vrijwel een identiek signaal. Beide partijen reageerden met woorden van dezelfde strekking: we zijn inderdaad stevig in de weer met luchtdicht bouwen, maar we willen de concurrentie liever niet wakker schudden. Beide partijen kozen er liever voor om de kaarten tegen de borst te houden. Misschien is dat ook wel een duidelijk signaal dat deze markt stevig in beroering is.

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief